از تنش تا تفاهم؛ روایتِ همدلیِ امروز طوایف در جنوب کرمان
به گزارش وبسایت صنعت جهان، جنوب کرمان، با تاریخ غنی و فرهنگهای متنوع، همواره گذرگاهی از تعاملات و ارتباطات میان اقوام و طوایف بوده است. این منطقه با پهنهای وسیع و خاک گرم، چهرهای متفاوت و مکمل از فرهنگ کرمانی را به نمایش میگذارد. سالها پیش، اختلافات طایفهای که ریشه در سنتهای قدیمی داشت، گاه زمینهساز تنش میشد، اما امروز با رشد اجتماعی، افزایش سطح سواد و بلوغ عقلانی مردم، این مسیر بهطور چشمگیری تغییر کرده است.
در جنوب کرمان، نقش ریشسفیدان، سران طوایف و تأثیر سردار شهید حاج قاسم سلیمانی در تثبیت وحدت و همزیستی میان اقوام همواره پررنگ بوده است. این همدلی نه تنها محصول خرد ریشسفیدان و فرهنگیان است، بلکه با میانجیگری مصلحین دادگستری و همراهی نهادهای قانونی نیز استوار و پایدار شده است. امروز، این همدلی نه اتفاقی است، نه یک شعار تبلیغاتی؛ بلکه محصول سالها تجربه، گفتوگو و فهم متقابل مردم است.
برای فهم این دگرگونی، پای صحبت دکتر مهدی بلوچنژاد نشستیم؛ جامعهشناس و پژوهشگر روابط قومی و کسی که سالها نبض رفتار طایفهای را از نزدیک لمس کرده است.
جنوب کرمان همیشه بر شانههای طایفهها ایستاده است؛ این ساختار مثل سپر بوده، مثل سایهبان. اما همین ساختار، اگر دچار سوءتفاهم میشد، میتوانست مثل آتش در خرمن بیفتد. در گذشته واکنشها سریع بود؛ تعصب، گاهی مجال فکر نمیداد. اما امروز، فضا مثل بادی که ناگهان خنک شده باشد، آرامتر است. جوانها درسخواندهاند، بزرگان دوراندیشتر شدهاند و مردم فهمیدهاند «امنیت» ارزشی است که با هیچ تعصبی معامله نمیشود.
در جنوب کرمان، اختلافات طایفهای که چند سال پیش پنج سال، هشت سال یا بیشتر طول میکشید، امروز بسیاری از اختلافها حتی قبل از شکلگیری نزاع مدیریت میشوند. در این منطقه، مردم از تجربههای تلخ درس گرفتهاند. صلح اینجا فقط یک تصمیم نیست، یک بلوغ اجتماعی و نشانه رشد عقلایی مردم است.
رول سران طایف و ریشسفیدان در این صلحها بسیار تعیینکننده است. بسیاری از آشتیها پیش از آنکه به گوش رسانهها برسد، در یک اتاق ساده، زیر سایه یک نخل، با حضور چند بزرگ و یک قرآن انجام میشود. سران طایف و ریشسفیدان تازهترین نسل از ریشسفیدان نیستند؛ آگاهترینشان هستند. آنها هم سنت را میشناسند، هم نیاز زمانه را. میدانند که امروز «قدرت» نه در جنگ، بلکه در «توان آشتی دادن» است.
حضور و رفتار سردار سلیمانی در جنوب کرمان، الگویی از احترام به اقوام، سنتها و فرهنگها بود. او با تأکید بر همزیستی و انسجام قومی، وحدت میان طوایف را تثبیت کرد و جریان همدلی را تقویت نمود. تأثیر او هنوز در تصمیمها و رفتار مردم قابل مشاهده است.
در جنوب کرمان، تحصیلکردهها، فعالان فرهنگی و رسانهها نقشی در تثبیت همدلی و وحدت قومی دارند. اگر بزرگان «دست حل اختلاف» هستند، فرهنگیها «ذهن سازش» را میسازند. معلمی که سر کلاس از گفتوگو حرف میزند، خبرنگاری که روایت آشتی را پررنگ میکند، تحصیلکردهای که نقش عقل جمعی را توضیح میدهد… اینها آرام، اما عمیق تأثیر میگذارند.
نقش مصلحین دادگستری و نهادهای رسمی در تثبیت این همدلی نیز بسیار تعیینکننده است. مصلحین دادگستری و نهادهای رسمی با میانجیگری، اطلاعرسانی و حمایت قانونی، بسیاری از اختلافات را قبل از تبدیل شدن به نزاع حل کردهاند. حضور آنها باعث شده تا صلح و آشتی نه تنها بر پایه سنت و احترام طایفه
