از کودکان باهوش خود ویترین نسازید
به گزارش وبسایت صنعت جهان، سیاستگذاران آموزش و پرورش در برابر رشد مدارس سمپاد (استعدادهای درخشان) با موضعی دوگانه و پیچیده ظاهر شدهاند. این میانهروی، بازتابی از یک تنش دیرپا در نظام آموزشی ایران است و این پرسش را در اذهان شکل میدهد که چگونه میتوان استعدادهای برتر را پرورش داد، بیآنکه به نابرابری آموزشی دامن زده شود.
الهام یاوری، رئیس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان، تأکید کرده که توسعه سمپاد «متوقف» نشده، اما باید به دور از شتابزدگی باشد. او سهم هدفگذاریشده سمپاد را تنها «دو درصدِ جمعیت دانشآموزی شهری» میداند. این عدد نشان میدهد مدیران سمپاد بر محدودیت کمّی و حفظ کیفیت، پافشاری دارند.
با اینحال، مخالفتها همچنان پابرجاست. بخشی از بدنه آموزشوپرورش معتقد است که جداسازی زودهنگام دانشآموزان، پرورش «گلخانهای» ایجاد میکند و بر شکاف میان مدارس خاص و عادی میافزاید. برخی کارشناسان نیز هشدار میدهند که گسترش بیشازحد سمپاد میتواند منابع محدود آموزش را به سود مدارس خاص منحرف کند.
جامعهشناس محمدعلی قائمپور معتقد است برای فهم مسألهای که امروز به صورت تب تیزهوشان در مدارس ایران وجود دارد، باید مسأله را از زاویه «تنوع مدارس» بررسی کرد. ایران جایی است که حدود ۲۰ گونه مدرسه، از شاهد و تیزهوشان تا هیأتامنایی، غیردولتی و مدارس خاص بینام در آن، کنار هم رشد کردهاند.
قائمپور میگوید دلیلی برای حفظ چنین گوناگونی وجود ندارد. تداوم گسترش مدارس خاص ناشی از نفوذ سودجویانی است که در نظام آموزشی نقشآفرینی میکنند و از ارزشگذاری و تصمیمسازی به سود خود بهره میبرند. ضعف کارشناسی و فقدان تخصص در سطح تصمیمگیری نیز زمینهساز شده است.
از جانب دیگر، ریشههای تب تیزهوشان در ساختار فرهنگی جامعه نیز قابل مشاهده است. خانوادهها مدرسه را به نمادی از شأن اجتماعی بدل کردهاند و ورود به سمپاد را یکی از مهمترین نشانهای منزلتیابی میدانند.
در حالی که مدارس تیزهوشان در آغاز با هدف حمایت از دانشآموزان با توان شناختی بالا شکل گرفتند، امروز پیامدهای اجتماعی و فرهنگی آن بیشازپیش مورد نقد قرار میگیرد. به گفته قائمپور، اصل استدلال برای ایجاد این مدارس قابل دفاع است، اما پیامدهایی مثل شکلگیری عطش اجتماعی، شکاف منزلتی، رشد کلاسهای تقویتی، استفاده از معلمان خصوصی و تحمیل هزینههای سنگین بر خانوادهها، آشکار شده است.
فائزه قراگوزلو، معلم پایه ششم ابتدایی مدرسه پسرانه بعثت، معتقد است مشکل اصلی مدارس تیزهوشان، خود مدارس نیستند، بلکه ارزشگذاری نادرست خانوادههاست. او میگوید هنوز بسیاری از والدین فکر میکنند فرزندشان تنها وقتی موفق است که در رشتههای مهندسی یا پزشکی قبول شود. نیاز به فرهنگسازی در استعدادیابی در خانوادهها وجود دارد.
مرتضی کرمی، مدرس کلاسهای آمادگی ورود به مدارس تیزهوشان، وجود مدارس سمپاد را ضرورتی انکارناپذیر میداند. او میگوید یک گروه از دانشآموزان در زمینه درسی چند پله جلوتر از همسالان خود حرکت میکنند و باید محیطی ویژه برایشان فراهم شود تا فراتر از کتاب و به صورت تخصصیتر آموزش ببینند.
کرمی نیز بر این باور است که روند جذب دانشآموزان در مدارس سمپاد نیازمند بازنگری جدی است. او میگوید آزمونهای سمپاد تنها سه یا چهار نوع هوش را میسنجند و بسیاری از ظرفیتهای دیگر مثل هوش حرکتی یا درونفردی را نادیده میگیرند.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
