باران ستارهها در بلندترین شب سال/ شگفتی نجومی شب یلدا که چیزی از آن نمیدانیم
به گزارش وبسایت صنعت جهان، شب یلدا نماد گردهمایی، قصه و انتظار برای طلوع خورشید است. در این شب طولانی، آسمان نیز میزبان یکی از رازآلودترین پدیدههای نجومی است؛ بارش شهابی اورسید. هر سال در حوالی انقلاب زمستانی، آسمان نیمکره شمالی را به صحنهای از عبور ذرات کیهانی تبدیل میکند.
بارش شهابی اورسید یکی از بارشهای سالانه زمین است که منشأ آن دنبالهدار 8P/Tuttle محسوب میشود. این دنبالهدار هر ۱۳.۶ سال یکبار به دور خورشید میچرخد. زمانی که زمین در مسیر حرکت خود از میان بقایای بهجامانده از این دنبالهدار عبور میکند، ذرات ریز کیهانی با ورود به جو زمین میسوزند و ردهایی نورانی را در آسمان شب ایجاد میکنند.
نکته قابلتوجه این است که اوج فعالیت این بارش معمولاً در روزهای منتهی به شب یلدا و چند روز پس از آن رخ میدهد. این همزمانی میان فرهنگ زمینی و رویدادهای کیهانی بسیار شگفتآور است.
برخلاف بارشهای مشهورتر، بارش شهابی اورسید کمتعداد اما غیرقابلپیشبینی است. میانگین تعداد شهابهای قابل مشاهده در این بارش معمولاً حدود ۵ تا ۱۰ شهاب در ساعت است. اما در برخی سالها، اخترشناسان افزایش ناگهانی فعالیت و ثبت دهها شهاب در یک ساعت را گزارش کردهاند.
نقطه تابش بارش شهابی اورسید در صورت فلکی خرس کوچک و در نزدیکی ستاره قطبی قرار دارد. این ویژگی باعث میشود که این بارش برای ساکنان نیمکره شمالی شرایط رصد مناسبی داشته باشد.
از آنجا که ستاره قطبی تقریباً در تمام طول شب در آسمان قابل مشاهده است، شهابهای اورسید میتوانند در ساعات مختلف شب یلدا دیده شوند. بهترین زمان رصد، نیمههای شب تا پیش از سپیدهدم عنوان میشود.
طولانی بودن شب یلدا مزیتی طبیعی برای رصدگران آسمان است. هرچه تاریکی طولانیتر باشد، شانس دیدن شهابها نیز افزایش پیدا میکند. اگر آلودگی نوری شهرها کاهش یابد و آسمان صاف باشد، میتوان عبور این مهمانان کیهانی را با چشم غیرمسلح مشاهده کرد.
کارشناسان توصیه میکنند برای رصد بهتر، حداقل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه به چشمها فرصت داده شود تا به تاریکی عادت کنند و از نگاه کردن به صفحه تلفن همراه خودداری شود.
شب یلدا فرصتی طلایی برای رصد آسمان است. این شب از یکسو نماد پایان تاریکی و آغاز روشنایی است و از سوی دیگر، میزبان ذراتی است که میلیونها کیلومتر در فضا سفر کردهاند تا برای لحظهای کوتاه، آسمان زمین را روشن کنند. بارش شهابی اورسید یادآور این حقیقت است که حتی در طولانیترین شب سال، آسمان هرگز ساکت نیست؛ کافی است سرمان را بالا بگیریم.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
