حریم را به کودکت بیاموز، پیش از آنکه بشکند
به گزارش وبسایت صنعت جهان، تربیت دینی در خانوادهها و آموزشهای مرتبط با محرم و نامحرم از اهمیت بالایی برخوردار است.
آن ایام که جوانتر بودم، بهخاطر دارم فیلمی در سینماها اکران شد به نام «من مادر هستم» و بهخاطر محتوایش که بافرهنگ خانواده در ایران مغایر بود، خیلی زود از اکران کنار رفت. همان زمان برای گروههای زیادی از مردم عجیب بود که اجازه اکران چنین فیلمی داده شده چون بنیان آن بر چیزی بود که اصلاً بافرهنگ و آداب ما ایرانیها، تناسب نداشت. قصهاش درباره یک خانواده متمول و در آستانه فروپاشی بود. دوست صمیمی پدر، با این خانواده رفتوآمد زیادی داشت. دختر خانواده او را عمو صدا میکرد، اما این عمو، به آن دختر، چشم بد داشت تا آنجا که به دختر تعرض کرد و دختر از او باردار شد! قسمت عجیب ماجرا برای من همیشه این بود که چطور در یک خانواده ایرانی، یک مرد نامحرم، اینقدر به اعضای خانواده نزدیک بوده که فرصت تنها بودن با دختر خانواده را بارها به دست آورده است؟ یا برایم سؤال بود که کجای فرهنگ ایرانی چنین است که پدر خانواده، دوست صمیمیاش را که حتی مثل برادرش است، به همسر و دخترش اینقدر نزدیک کند؟ چرا برایم سؤال بود؟ چون بین اطرافیانم ندیده بودم نامحرمی اینقدر زیاد به اعضای خانواده نزدیک بشود. مثلاً عموی من که برادر واقعی پدرم بود، اگر مادرم در خانه بود، بههیچوجه وارد خانه نمیشد و همیشه سربهزیر با مادرم حرف میزد.
این فیلم زمانی ساخته شد که هنوز شبکههای اجتماعی باب نشده بود و این همه بلاگر نداشتیم. بلاگرهایی که حالا بلای جان فرهنگ اصیل ایرانی و اسلامی ما شدهاند. عجیب نیست که فضای مجازی پر از چنین محتواهایی است، چنین ابزارهای انتشار محتوای رسانهای، ساخته فرهنگ غربی و دنیای اومانیستی جهان مدرن است و فرسنگها با آموزههای تربیتی ما فاصله دارد. اما عجیب است که بعضی از ما از افزایش آمار جنایتهای مربوط به روابط غیرمتعارف یا تعرض به کودکان تعجب میکنیم. این مسئله، وظیفهای مهم و حساس را به عهده پدران و مادران میگذارد؛ آموزش محرمها و نامحرمها و شناخت مرزهای ارتباطی با دیگران.
شناخت محرمها و نامحرمها، در شکلگیری هویت اجتماعی و فرهنگی کودک و نقشی باید در جامعه ایفا کند، اثرگذار است. با شکلگیری هویت اجتماعی، فرد میداند که در پاسخ به هر موضوعی که بیرون از خانه برایش رخ داد، باید چگونه رفتار کند و چهکارهایی را انجام ندهد. از سوی دیگر، وقتی کودک ما بداند محرم یا نامحرمهای او چه کسانی هستند، برای حفظ حریم شخصی است، درک بهتری دارد. آنها با آموزش محرم و نامحرم، میفهمند که بدنشان متعلق به خودشان است و کسی اجازه ندارد به حریم جسمی یا جنسی آنان وارد شود. کودکانی که با مفهوم محرم و نامحرم آشنا هستند، بهتر میتوانند رفتارهای نامناسب را تشخیص دهند و حتی از خودشان دفاع کنند.
آموزش محرمها و نامحرمها به فرزند ما در درک روابط و تعاملات مثبت و سالم در اجتماع کمک میکند. چنانچه تربیتی به فرزندان باعث میشود آنان بتوانند در اجتماعات مختلف، حد و مرزی برای خود تعیین کنند و روابط خود با دیگران را بر اساس آن حد و مرزها، ادامه دهند. این تربیت دینی، به کودکان ما میآموزد که به حریم شخصی دیگران احترام بگذارند و با همین رفتار محترمانه، هم روابط سازنده برای خود ایجاد کنند و هم رفتارهای زننده دیگران را بهخوبی تشخیص دهند و البته برای دیگران هم فردی مطمئن باشند.
سید محسن میر طالبی، کارشناس تعلیموتربیت دینی است و در دانشگاه سوره تدریس میکند. او معتقد است که تربیت دینی حتماً باید بهصورت تدریجی باشد نه ناگهانی. این فرایند مثلاً برای موضوعاتی مانند رعایت حجاب و عفاف، یا شرم و حیا، برای دختران که در 9 سالگی به تکلیف
