«میخی بر تابوتِ شهر تاریخی»؛ غولهای آهنی در ۵۰ متری شمسالعماره!
به گزارش وبسایت صنعت جهان، در ارگ سلطنتی تهران، جایی میان بازار مروی، مدرسه مروی، مسجد مدرسه سپهسالار و شمسالعمارۀ کاخ گلستان، تاورکرینها و سازههایی سر برآوردهاند که چهره «حیاط شاهی» را مشوش کردهاند.
اسکندر مختاری طالقانی، کارشناس و پژوهشگر میراث فرهنگی، درحالیکه از سکوت نهادهای مسئول در برابر نابودی تاریخ پایتخت ایران انتقاد کرد، گفت: «این تاورکرینها، علَم نابودیِ بخشی از تاریخ تهران است، آن هم بخش گرانبهای آن و میخی است بر تابوتِ شهر تاریخی و در ادامه جمع شدن کامل بساط فرهنگی از این محدودۀ تهران.»
در این باره، اسکندر مختاری طالقانی در یادداشتی که در اختیار ایسنا قرار داده، میگوید: «اینجا میدان مروی است در مرکز تاریخی شهر تهران. تاورکرینها هم در محله حیاط شاهی قد علم کردهاند. عمارت شمسالعماره، که در ۵٠ متری این تاورکرینها قرار دارد، از ابتدای شکلگیری در حدود سال ۱۲۸۳ قمری تا به امروز بیرقیب بود، تا اینکه این روزها سر و کله تاورکرینها پیدا شد.»
تا به امروز شهر تاریخی شاهد چنین صحنهای نبوده است؛ این تعداد تاورکرین در محله «حیاط شاهی» کنار بازار مروی در مجاورت مدرسه تاریخی مروی و مدرسه تاریخی سپهسالار قدیم که گوهرهای بیبدیل معمار ایرانیاند و در مقابل عمارت شمسالعماره که نماد منظر شهر تاریخی است.
به نظر میرسد این تاورکرینها خبر از شخم زدن شهر تاریخی تهران دارند. از مسئولان و قوانین و ضوابط هم عبور کردهاند. به نظر میرسد قدرت سرمایه سوداگران بر حفاظت میراث شهری غلبه دارد. به نظر میرسد هویت تاریخی، حرف است و شعار و هویت شهری جدیدی را باید شاهد بود که بر بستر شهر تاریخی و با محو آن در حال شکلگیری است.
از نظر ضوابط، تعویض گذر، تغییر دانهبندی، تجمیع، تراکم و بارگذاریهای خارج از ظرفیت در شهر تاریخی نباید صورت گیرد. به نظر میرسد شهرداری از این مرحله عبور کرده است و میراث فرهنگی هم توان ایستادگی در مقابل این موج از توسعه شهری مخرب هویت ملی را ندارد.
این میدان «جلوخان شمسالعماره» مدتها این وجه از خاطرات جمعی را در خود حفظ کرد و مرکز ثقل فضاهای شهری تهران شد. میدانی در کنار خیابان جدیدالتاسیس ناصریه که مظهر توسعه شهری تهران بود، مدخل ورودی بازارچه کنار خندق که در جنوب آن قرار داشت و در محل ورودی بازارچه مروی که پاخور اهل علم و فرهنگ بود.
تاسیس دبیرستان مروی در دهه ۱۳۱۰ شمسی در قسمت جنوبی میدان بر این وجه اعتباری آن افزود. بعد از آمدن اتومبیل و راه افتادن اتوبوسهای بین شهری در تهران یکی از گاراژهای بنام و معروف شهر به نام «اتوبار شمسالعماره» نیز در این میدان استقرار یافت.
محله «حیاط شاهی» منحصر به بازارچه مروی و مدارس علمیه آن نبود، بلکه تعداد زیادی از رجال و متمولین و صاحبمنصبان در آن زندگی میکردند و مجاورت با ارگ تهران و مجموعه کاخهای سلطنتی آن، این محل را برای سکونت جذاب کرده بود.
این تاورها بیش از آنکه خبر ساختن دهد، خبر از تخریب این محله و گوهرهای ارزشمند آن دارد. این تاورها علَم نابودی و محو کردن بخشی از تاریخ تهران است، آن هم بخش گرانبهای آن. این تاورها نشانه زورگویی قدرت سرمایهاند بر تاریخ، هویت و فرهنگ.
تا جایی که میدانم طرح تفصیل شهر تهران کاربری محله عودلاجان غربی (محله حیاط شاهی) را M قرار داده است. طبق این طرح که مصوبه قانونی دارد زیر پهنه M۲۱۱ کاربری مختلط با غلبه خدمات به ویژه فرهنگی و حداقل ۳۰ درصد سکونت است.
از سویی دیگر تجمیع پلاکها و تغییر کاربری مغایر با ضوابط حفاظت از بافتهای
