چرا بیشتر انسانها راستدست هستند؟
به گزارش وبسایت صنعت جهان، حدود ۹۰ درصد انسانها راستدست هستند و هیچ جمعیتی در جهان وجود ندارد که در آن چپدستی رایجتر باشد. بر اساس جدیدترین مطالعات، ترکیبی از عوامل زیستی، محیطی و تکاملی از دوران جنینی تا امروز در شکلگیری این ترجیح نقش دارند.
راستدستی، یک الگوی ثابت در سراسر جهان است. از رشد جنینی تا رفتارهای اجتماعی و حتی مزیتهای تکاملی، مجموعهای از عوامل دستبهدست هم دادهاند تا اکثریت انسانها از دست راستشان به عنوان دست غالب استفاده کنند. این آمار، تقریباً بدون تغییر در تمامی جمعیتهای انسانی جهان است.
حوالی ۸۵ تا ۹۰ درصد انسانها راستدست هستند. پل رودوی، روانشناس دانشگاه چستِر که بر روی الگوهای دستبرتری تحقیق میکند، میگوید هیچ جامعهای تاکنون شناسایی نشده که در آن چپدستی از راستدستی پیشی گرفته باشد.
در برخی کشورها، کودکان چپدست با اجبار و تنبیه به استفاده از دست راست وادار میشوند. این رویکرد آمار چپدستی را پایین نگه میدارد. با اینکه محیط اجتماعی میتواند در ارجحیت دست غالب تغییراتی ایجاد کند، نمیتوان تفاوتهای فرهنگی را بهتنهایی در کاهش یا افزایش سهم چپدستها از جامعه تاثیرگذار دانست.
آمارها نشان میدهد حتی در جوامعی که هیچ فشاری وجود ندارد، چپدستی همچنان در اقلیت است. این ثبات آماری از نقش پررنگ زیستشناسی حکایت دارد.
پای ژنتیک در میان است. مطالعات جنینی نشان میدهد این تفاوتها بسیار زود آغاز میشوند. کلاید فرانکس، استاد ژنومیک تصویربرداری مغز در مؤسسه ماکس پلانک، میگوید از هفته دهم بارداری، بیشتر جنینها دست راست خود را بیشتر حرکت میدهند و از هفته پانزدهم، اغلب جنینها شستِ راست را میمکند.
طبق یافتههای علمی، حدود ۴۰ ژن در ایجاد این ترجیح نقش غیرمستقیم دارند. این ژنها بهجای تعیین قطعی راستدستی، معماری مغز را بهگونهای شکل میدهند که دست راست معمولا کارآمدتر میشود. اما چپدستی چگونه پدید میآید؟
چرا بعضیها چپدست میشوند؟ به گفته فرانکس، اغلب چپدستیها ناشی از «نوسانات تصادفی» در مسیر رشد اولیه مغز هستند.
در کنار این عوامل زیستی، برخی فرضیهها مزیت تکاملی راستدستی را مطرح میکنند. شواهد باستانشناسی نشان میدهد انسانها دستکم نیممیلیون سال است که ابزارها را عمدتا با دست راست به کار میگیرند.
نتیجه این است که راستدستی، ترجیح تکاملی است. انتخاب دست غالب ترکیبی پیچیده از تأثیرات فرهنگی، ژنتیکی و تکاملی است. هرچند فشاری اجتماعی در راستدستی سوق دهد، اما ریشه این ترجیح غالبا از دوران جنینی آغاز میشود و طی هزاران سال تکامل تقویت شده است.
منبع: همشهری آنلاین
