انتشار اسناد محرمانه روسیه از کنفرانس تهران

به گزارش وبسایت صنعت جهان، سازمان امنیت فدرال روسیه در اقدامی کم‌سابقه، اسناد محرمانه‌ای را منتشر کرده است که پرده از پشت‌صحنه یکی از مهم‌ترین تجمعات رهبران جهان در جنگ جهانی دوم برمی‌دارد. این اسناد نشان می‌دهند که پایتخت اشغال شده ایران در سال ۱۹۴۳ به محل ملاقات رهبران آمریکا، روسیه و انگلیس تبدیل شد.

ایران در سال ۱۹۴۱ به طور همزمان از شمال توسط ارتش سرخ شوروی و از جنوب توسط نیرو‌های بریتانیا اشغال شد. بعد از ۲ سال و ۳ ماه از اشغال ایران، کنفرانس تهران از ۲۸ نوامبر تا ۱ دسامبر ۱۹۴۳ برگزار شد.

تهران، شهری که زودتر از همه انتخاب شد. به نوشته روسیا الیوم، روایت این اسناد از اوت ۱۹۴۳ آغاز می‌شود و زمانی که ژورف استالین، رهبر اتحاد جماهیر شوروی، تهران را به‌عنوان محل احتمالی کنفرانس سران سه‌گانه زیر نظر گرفت. تنها سه ماه بعد، در ۸ نوامبر، تصمیم نهایی گرفته شد و تهران رسماً به میزبان نشست استالین، فرانکلین روزولت و وینستون چرچیل تبدیل شد.

پیش از برگزاری کنفرانس، تیمی متشکل از افسران ارشد اطلاعات و ضدجاسوسی شوروی به‌طور محرمانه وارد تهران شده بود. مأموریت این تیم روشن بود: بررسی دقیق امنیت پایتخت ایران. این گروه پس از چند روز رصد میدانی و آشنایی با شرایط، گزارشی مفصل با عنوان «درباره نتایج کار انجام‌شده در تهران» تهیه کرد.

در این گزارش، وضعیت سفارت شوروی در تهران و نیاز‌های امنیتی آن با جزئیات توصیف شده است. تمام این اطلاعات در برنامه نهایی حفاظت از هیئت شوروی لحاظ شد. مسئولیت اجرای این برنامه بر دوش «پیوتر فیدوتوف»، رئیس اداره دوم (ضدجاسوسی) NKGB، گذاشته شد.

در بخش دیگری از این اسناد آمده است که تا نوامبر ۱۹۴۳ تهران شهری آرام بود. اما این آرامش نتیجه سلسله اقداماتی امنیتی در سال‌های پیش از کنفرانس بود. در اوت ۱۹۴۲، دولت ایران با استناد به اطلاعات سرویس‌های اطلاعاتی بریتانیا و شوروی، اعضای حزب «ملیون ایران» وابسته به آلمان را بازداشت کرده بود.

در ۷ سپتامبر ۱۹۴۳ نیز روزنامه ایزویستیا گزارش داد که یک شبکه گسترده جاسوسی و خرابکاری آلمان در ایران کشف شده است. فقط دو روز بعد، ایران رسماً به آلمان نازی اعلان جنگ داد.

در همان ماه اوت ۱۹۴۳، سرویس‌های ضدجاسوسی بریتانیا و شوروی موفق شدند باقیمانده شبکه اطلاعاتی آلمان را در تهران متلاشی کنند و آخرین افسر اطلاعاتی آلمان در پایتخت – فرانز مایر – را بازداشت کنند.

اگرچه رسانه‌های جهانی از احتمال دیدار استالین، روزولت و چرچیل خبر داده بودند، اما سرویس اطلاعاتی آلمان نتوانست تاریخ و محل دقیق این نشست را شناسایی کند. اسناد روسیه علت این ناکامی را «اقدامات هماهنگ امنیتی» توصیف می‌کنند؛ اقداماتی که از سوی دستگاه امنیتی شوروی و سرویس‌های اطلاعاتی متفقین اجرا شد.

جمع‌بندی نهایی این اسناد نشان می‌دهد که سرویس‌های امنیتی شوروی مأموریتی «بسیار پیچیده» را با موفقیت کامل انجام داده‌اند؛ مأموریتی که با وجود تهدید‌های امنیتی متعدد، توانست امنیت سه رهبر جهان را در تهران تضمین کند.

منبع: باشگاه خبرنگاران جوان