روایتی از غیرت، مردانگی و ایستادگی قوم ترکمن در تئاتر صحرا مرد
به گزارش وبسایت صنعت جهان، شهروز ایری کارگردان نمایش «صحرا مرد» در مورد مضامین و روند تولید این اثر صحبت کرد.
«صحرا مرد» درباره غیرت، مردانگی و ایستادگی قوم ترکمن است. این داستان در دوره پهلوی اول رخ میدهد، وقتی که برای حفاظت از مرز ایران و شوروی، پایگاههای نظامی در ترکمنصحرا ساخته شده بودند. اما مأموران مرزی به تدریج از صداقت مردم سوء استفاده میکردند و فشار بر اهالی روستای ترکمننشین خیرخوجه افزایش مییافت. این فشارها شامل گرفتن آذوقه و اموال مردم تا مزاحمت برای زنان در قالب اجرای اجباری کشف حجاب بود. این ظلمها در نهایت به کوچ اجباری اهالی و درگیری با نیروهای پایگاه منجر میشد.
ایری دلیل انتخاب عنوان نمایش را اینگونه توضیح داد: «این اسم اشارهای است به مردان صحرانشین ترکمن که برای خاک و ناموس خود از جان میگذرانند. در گویش ترکمنی هم «صحرا مرد» به معنای «مرد صحرا» است که در قالب فارسی چنین نوشته شده است.»
ایری به موضوع تولید نمایش اشاره کرد و گفت: «۲۵ خرداد ۱۴۰۳ متن اولیهای که آقای عسکری گروسی نوشته بودند به من پیشنهاد شد. با مطالعه اولیه متوجه برخی کمبودها شدم و دوباره به سراغ رمان ماتیخان رفتم. این رمان ۴۱۵ صفحهای را در یک هفته دو بار خواندم، صحنههای جدید اضافه و برخی صحنهها را حذف کردم و تمرینها آغاز شد.»
او گفت که فرایند تمرین با جداییهای متعدد بازیگران همراه بود و گروه بارها از نو شکل گرفت. «تا آبان ۱۴۰۳ کار آماده نبود و چند نفر از گروه جدا شدند. در زمستان تمرینها را در گرگان ادامه دادم و بازیگران جدید اضافه شدند. نمایش در فروردین ۱۴۰۴ سه شب در هفته هنر انقلاب روی صحنه رفت و سپس از ۲۱ تا ۳۰ شهریور به مدت ۹ شب در تالار فخرالدین اسعد گرگانی اجرا شد. پس از جایگزینی دوباره بازیگران، نمایش برای اجرا در تهران آماده شد.»
ایری در مورد اجرای تهران گفت: «تمدید اجراها را نخواهیم داشت و امروز جمعه آخرین روز اجرا در دو سانس ساعت ۱۶:۳۰ و ۱۸:۳۰ خواهد بود.»
او همچنین سختیهای اقتباس تاریخی را شرح داد و گفت: «تا به حال کار اقتباسی انجام نداده بودم. برای افزودن صحنههای تاریخی مجبور بودم به اسناد و تاریخ ترکمنها مراجعه کنم. نگرانی از دقت تاریخی و حساسیت نویسندگان ترکمن فشار زیادی ایجاد کرده بود اما با راهنمایی دوستان اثر به نتیجه رسید.»
ایری از ارائه نمایش به جشنواره فجر خبر داد و گفت: « انشاءالله اجرای چهارممان فیلمبرداری میشود تا برای جشنواره ارسال کنیم، حتی اگر در بخش مسابقه نباشد امیدواریم در بخشهای فراگیر یا مهمان اجرا داشته باشیم.»
او همچنین به فعالیت همزمان خود در نمایشهای دیگر اشاره کرد و گفت: «کاری با عنوان «دنیای رنگارنگ ایدن» با افراد کمتوان ذهنی دارم که هفته گذشته برای جشنواره کاسپین بازبینی شد و به گفته داوران، شانس پذیرش ۹۵ درصد است.»
ایری در پایان تأکید کرد: «تئاتر فولکلور هر قوم، به شناخت فرهنگ آن کمک میکند و تبدیل تاریخ و داستانهای قومی به نمایش میتواند بخش مهمی از هویت فرهنگی را زنده نگه دارد.»
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
