فعالیتهای انسان چگونه گسلهای خفته را بیدار میکند؟
به گزارش وبسایت صنعت جهان، در سال ۲۰۱۲، روستای هویزینگه در هلند شاهد زلزلهای ۳٫۶ ریشتری بود که عامل آن کاملاً غیرمنتظره بود. این لرزش به دلیل استخراج گاز از میدان گاز خرونینگن، یکی از بزرگترین میدانهای گاز خشکی در جهان، رخ داد.
این منطقه بهطور معمول زلزلههای طبیعی را تجربه نمیکند و این حادثه به عنوان شدیدترین زلزله ناشی از فعالیتهای انسانی در هلند تا به امروز شناخته میشود. خرونینگن، فلات دکن در هند و اوکلاهاما از نظر تکتونیکی پایدار هستند. این مناطق در مرزهای مستعد لرزش صفحات تکتونیکی قرار ندارند. گسلهایی که در این مناطق وجود دارند، تنها چند کیلومتر زیر سطح زمین قرار دارند و عمق آنها برای ایجاد لرزشهای طبیعی قابلتوجه کافی نیست.
یولونا فان دینتر، فیزیکدان زلزلهشناس از دانشگاه اوترخت هلند میگوید: «معمولاً طبق فیزیک زلزلههای موجود در کتابهای درسی، اگر گسلها قویتر شوند، نباید زمینلرزه ایجاد شود. اما در خرونینگن شاهد وقوع زلزلههای زیادی بودیم.» لرزش زمین در سال ۲۰۱۲ باعث شد مقامات در نهایت استخراج گاز از این میدان را متوقف کنند.
پژوهش یولونا فان دینتر و همکارانش نشان میدهد گسلهای ثابت و درحال بهبودی در برابر دخالتهای انسانی آسیبپذیر هستند. این گسلها در طول هزاران سال عدم فعالیت قدرت ذخیره میکنند و فعالیتهای انسانی میتوانند آنها را به نقطه شکست و آزادسازی ناگهانی قدرت انباشته شده برساند.
در این پژوهشها، گسلهای پایدار داخلصفحهای که در مرزهای اصلی صفحات تکتونیکی قرار ندارند، معمولاً تحت تأثیر حرکت صفحات تکتونیکی قرار نمیگیرند. بااینحال، این گسلها هنوز هم ممکن است تحت تأثیر تنشهای دیگر مانند فعالیتهای انسانی یا تغییرات محیطی قرار بگیرند.
فان دینتر و گروهی در مطالعه جدید خود از شبیهسازیهای کامپیوتری استفاده کردند تا بررسی کنند وقتی گسلهای داخلصفحهای بدون هیچگونه مزاحمتی به مدت میلیونها سال درحال بهبودی و ثابت باقی میمانند، و سپس به طور ناگهانی با اختلالی مانند استخراج گاز مواجه میشوند، چه اتفاقی میافتد.
نتایج نشان داد اختلال ناشی از فعالیتهای انسانی، باعث وارد آمدن تنش به گسلها میشود و تنش به مرور زمان در گسلها جمع میشود. پس از چندین سال، فشار انباشتهشده آنقدر زیاد میشود که قدرت اضافی ذخیرهشده در گسل رها میشود.
پژوهشگران دریافتند که وقتی این قدرت آزاد میشود، گسل آرام میشود و احتمال وقوع زلزله دیگر در همان گسل بسیار کم میشود، زیرا بازسازی آن قدرت میلیونها سال طول میکشند. اما با توجه به اینکه در مناطق پایدار بیش از هزار گسل درحال بهبودی وجود دارد، فعالیتهای انسانی میتوانند باعث ایجاد چندین لرزش در طول زمان شوند.
دانیل فولکنر، ژئوفیزیکدان دانشگاه لیورپول، میگوید ذینفعانی که قصد اجرای پروژه در مناطق به ظاهر پایدار دارند، باید شناخت دقیقی از گسلهای زیرسطحی و خطرات بالقوه آنها داشته باشند. او یادآوری میکند که حتی با کنار گذاشتن نفت و گاز، هنوز به زمین برای منابعی مانند انرژی زمینگرمایی نیاز داریم.
نمونههای روشن از زلزلههایی که به فعالیتهای انسانی نسبت داده شدهاند، شامل زلزله سیچوان ۲۰۰۸ در چین، زلزلههای اوکلاهما ۲۰۱۱ در ایالات متحده، پسلرزههای گورخا ۲۰۱۵ در نپال، و زلزلههای دریاچه کاریبا در زامبیا و زیمبابوه است.
منبع: زومیت
