لاوازیه؛ دانشمندی که قربانی انقلابیون فرانسه شد
به گزارش وبسایت صنعت جهان، آنتوان لاوازیه، دانشمند فرانسوی و بنیانگذار شیمی مدرن، در نیمهٔ قرن هجدهم متولد شد. او لقب «پدر شیمی مدرن» را به خود اختصاص داد و زندگی شگفتانگیز وی با شتابی خشن و زمانهای پرتلاطم پیوند داشت.
لاوازیه در سنین نوجوانی به مدرسهٔ ممتاز رفت و با ریاضیات و فیزیک آشنا شد و پایههای تفکر علمی را آموخت. او ذهنی کنجکاو داشت و همیشه در پی فهم دقیق پدیدهها بود. این ویژگی در شیمیخوانی و شیمیدانیِ او، نقطهٔ تمایزش با شیمیستهای معاصرش شد.
لاوازیه سالهای دانشگاهی و آغاز کار علمیاش را با علاقه به شیمی آلی و معدنی گره زد. در آن دوران، شیمی بیشتر شبیه هنر و فلسفه بود تا علم دقیق؛ ترکیب عناصر و واکنشها اغلب بر پایهٔ حدس و تجربه شخصی بود، نه آزمایشهای دقیق و تکرارپذیر. لاوازیه، اما میخواست شیمی را از این وضعیت خارج کند. او با نظم و دقت، هر مادهای را اندازهگیری میکرد، وزن میکرد و تغییرات آن را ثبت میکرد.
یکی از دستاوردهای مهم لاوازیه، قانون پایستگی جرم بود. او نشان داد که در هر واکنش شیمیایی، مجموع جرم مواد دخیل در واکنش ثابت میماند؛ هیچ چیزی از بین نمیرود و هیچ چیز جدیدی خلق نمیشود، تنها ماده تغییر شکل میدهد. همچنین لاوازیه شناخت نقش اکسیژن در احتراق و تنفس را کشف کرد و نشان داد که احتراق در واقع واکنشی با اکسیژن است، و این اکسیژن است که باعث تغییر ماده و تولید حرارت میشود.
لاوازیه همچنین برای نخستین بار سیستم نامگذاری شیمیایی را ایجاد کرد که جایگزین اسامی گیجکننده و سنتی شد و هنوز پایهٔ نامگذاری ترکیبات شیمیایی است. او نه تنها شیمیدان بود، بلکه مدیر و آموزگاری توانا نیز بود. او آزمایشگاههای پیشرفته ایجاد کرد، شاگردان متعدد پرورش داد و مقالات علمی و کتابهای آموزشی نوشت که به سرعت در اروپا منتشر شدند.
لاوازیه به سیاست و اقتصاد نیز علاقهمند بود و به دلیل مهارتهای علمی و مدیریتیاش، به کارهای مالی و جمعآوری آمار مالی دولت فرانسه گمارده شد. با اینحال، این نقش، در کنار مشغلههای علمی، زندگی او را پرمشغله و گاه پرخطر کرد. در دوران انقلاب فرانسه، او اعدام شد. لاوازیه را به دو دلیل اعدام کردند: نخست اینکه، کتابی درزمینۀ اقتصاد سیاسی نوشت که با نام «ثروتهای زیرزمینی» منتشر شد و این نام، انقلابیون را ناخوش آمد. دوم اینکه، او خزانهدار لوئی شانزدهم بود و در دورانی که انقلابیون در پی ساقط کردن حکومت لوئی شانزدهم بودند، سیاستهای لاوازیه موجب ثبات نسبی اقتصاد فرانسه شده بود.
پس از مرگ لاوازیه، لاگرانژ ریاضیدان و فیزیکدان فرانسوی گفت: «قطع این سر تنها یک لحظه زمان برد، ولی صدها سال طول خواهد کشید تا چنین سری در جهان باز متولد شود.»
لاوازیه در ماه مه ۱۷۹۴ اعدام شد. او در عصر «حکومت وحشت» جانش را از دست؛ یعنی دورهای از انقلاب فرانسه، که روبسپیر زمام امور را در دست گرفته بود و با خیال راحت آدم میکشت. حکومت وحشت دورانی دهماهه بود که تقریبا از سپتامبر ۱۷۹۳ آغاز شد و در ژوئیه ۱۷۹۴ به پایان رسید.
با وجود پایان تراژیک زندگیاش، میراث علمی لاوازیه بینظیر باقی ماند. او شیمی را به علمی دقیق و کمّی تبدیل کرد، نامگذاری و طبقهبندی ترکیبات را پایهگذاری کرد، و با کشف نقش اکسیژن و قانون پایستگی جرم، پایههای شیمی مدرن را گذاشت. تمام تحقیقات و روشهای او، الگوی نسلهای بعدی دانشمندان شد و حتی قرنها بعد، آزمایشگاههای شیمی هنوز از اصول دقت و ثبت او پیروی میکنند.
شخصیت لاوازیه نیز بخشی از
