نگاهی به کوهها در فرهنگ و اسطورههای ایرانی
به گزارش وبسایت صنعت جهان، کوهها در ایران فقط عارضهای طبیعی در چشمانداز سرزمین نیستند؛ بخشی از هویت تاریخی، فرهنگی و زیستی ما هستند. از البرز و زاگرس تا دماوند و سبلان، کوهها هم منبع حیات بودهاند، هم پناهگاه انسان، هم سرچشمه آب، و هم حافظ تنوع زیستی.
در باورهای کهن تمدنهای باستانی، کوهها تنها پدیدهای طبیعی نبودند. آنها مرکز جهان، جایگاه پیوند زمین و آسمان و محل زندگی خدایان به شمار میرفتند. در اسطورهها، کوه نماد ثبات، پایداری، آرامش، ابدیت و سرچشمه زندگی است. صخرههای کوه به استخوانهای زمین تشبیه میشد، رودها خون جاری در رگهای آن بودند و گیاهان بر دامنههایش، گیسوان زمین.
در روایتهای اساطیری ایران، کوهها از دل زمین برآورده شدند تا زمین را احاطه کنند و آن را استوار و مستحکم سازند. کوه البرز جایگاهی ویژه دارد؛ کوهی که بنا بر اسطورهها ۸۰۰ سال پیرامون زمین رشد کرد و در چهار مرحله (از ستارهپایه تا ماهپایه، خورشیدپایه و در نهایت آسمان زبرین) اوج گرفت. گفته میشود ۲۲۴۴ کوه از دل البرز برآمدند تا پشتیبان زندگی انسانها باشند.
در اندیشه ایرانیان باستان، کوهها برای شادی، امنیت و آسایش انسانها آفریده شدند. سروش، ایزد نظم دهنده جهان بر فراز البرز کاخی با هزار ستون داشت. مهر، ایزد پیمان، نیز در همین کوه میزیست؛ جایی که نه شب بود و نه سرما، نه بیماری و نه مرگ. گیاه هوم، نماد جاودانگی و تندرستی، نیز بر دامنههای همین کوه البرز میروید.
کوهها در این نگرش، «میخهای زمین» بودند؛ همانگونه که در متون دینی نیز آمده است: «وَالجِبالُ أَوتادًا». سرچشمه آبها در دل کوهها قرار داشت و ریشههای آنها همچون رگهایی، آب را در سراسر زمین جاری میکرد.
امروز، بازخوانی این پیشینه اسطورهای فقط یادآوری گذشته نیست؛ بلکه تلنگری است درباره مسئولیتی که در قبال کوهستانها داریم. کوهها ستونهای خاموش پایداری سرزمیناند؛ اگر فرو بریزند، منابع آب، زیستبومها و thậm chí امنیت زیستی ما نیز فرو خواهد ریخت. حفاظت از کوهها، حفاظت از آینده ایران است.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
