گالریگردی؛ «عشقِ هنر» یا «پُزِ روشنفکری» در اینستاگرام؟
به گزارش وبسایت صنعت جهان، چهره خیابانهای مرکزی پایتخت، بویژه در عصرهای جمعه، در سالهای اخیر تغییرات محسوسی داشته است. ازدحام جوانانی که مقابل گالریها ایستادهاند و دوربین به دست، در پی کشف یا ثبت لحظهای از جهان هنر هستند، پرسشی بنیادین را مطرح میکند: آیا «گالریگردی» به مثابه یک کنش فرهنگی و عمیق در حال ریشه دواندن است، یا صرفاً به پرفورمنسی برای ثبت در ویترین شبکههای اجتماعی و یک نوع «پُز فرهنگی» تبدیل شده است؟
تحلیل این پدیده مستلزم درک بستر اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی آن است. شاید بتوان در تحلیل این کنش، افزایش آگاهی عمومی نسبت به هنرهای تجسمی را یکی از عوامل مهم دانست، اما در عین حال نمیتوان از تاثیر عوامل دیگر هم چشمپوشی کرد. رشد فزاینده استفاده از پلتفرمهایی مانند اینستاگرام، فضایی را ایجاد کرد که در آن، «دیده شدن» و نمایش سبک زندگی، از اهمیت بالایی برخوردار شده است. در این میان، گالریها و نمایشگاههای هنری، بهعنوان فضاهایی با پرستیژ فرهنگی، به لوکیشنهای ایدهآلی برای تولید محتوا و تقویت هویت اجتماعی تبدیل شدهاند.
تمایل به دیده شدن در رویدادهای فرهنگی و نمایش آن در شبکههای اجتماعی، یک پدیده جهانی است؛ اما این روند، در کنار بحرانهای پیاپی اقتصادی که فعالیتهای تفریحی پرهزینه را از دسترس طبقه متوسط خارج ساخته، سبب شده تا گالریگردی به دلیل ماهیت رایگان یا کمهزینه خود، در ایران به یک جایگزین جذاب تبدیل شود. هرچند به باور برخی از طرفداران گالریگردیهای تهران، صرفا موضوعات اقتصادی، توجه آنها را به گالریها جلب نکرده است.
«گالری برای من جای سینما را گرفته است»؛ این را سارا، فارغالتحصیل کارشناسی ارشد گرافیک میگوید که این روزها رفتن به گالریها مخصوصا در روزهای جمعه، جزئی از سبک زندگی او شده است: «من طرفدار سفت و سخت سینما بودم. همیشه صبحهای جمعه سینما میرفتم، اما به مرور و مخصوصا در سالهای اخیر علاقهام را به سینما از دست دادهام. الان سینما را بیشتر یک جریان سیاسی میبینم، اما این حس را از نمایشگاههای هنری نمیگیرم. برای همین وقتی به گالری میآیم، با خیال آسوده فکر میکنم که این فقط یک فعالیت هنری است نه بیشتر و نه کمتر!»
گروه دیگری هم از همراهان روزهای جمعه تهران هستند که گالریگردی را همانند شرکت در یک دورهمی فرهنگی قلمداد میکنند. علی از همین گروه است: «برای من گالریگردی روزهای جمعه مثل یک دورهمی است با کسانی که میشناسم یا قرار است با آنها آشنا شوم. موضوع فقط گالری رفتن نیست، هم نمایشگاه میروی، هم با آدمهای جدید آشنا میشوی و هم هنرمندان را از نزدیک میبینی. در واقع پکیج جذابی است از پیادهروی، گالریگردی و کافهنشینی. خوش میگذرد! حالا اگر نمیرفتیم، میگفتند جوانان ما فرهنگ گالری رفتن ندارند! حالا که گالری میرویم، میگویند، ادعا است!»
چرا گالریگردی باب شده است؟
نفیسه ذاکری، استاد دانشگاه و پژوهشگر هنر که در چند سال اخیر به صورت مداوم از تمام نمایشگاههای هنری بازدید میکند و گروههای گالریگردی تشکیل میدهد درباره دلایل افزایش بازدیدها از نمایشگاههای هنری در سالیهای اخیر به ایسنا میگوید که اتفاقات اجتماعی، سیاسی و حتی اقتصادی در این موضوع نقش داشتهاند: «به طور کلی، تا پیش از سال ۹۸ و شیوع کرونا، در قشرهایی از جامعه فرهنگهایی وجود داشت که به مرور زمان قشرهای دیگری از جامعه را هم دربرگرفت. یکی از مصادیق مشخص هم استفاده از شبکههای اجتماعی است که در این سالها از جنبههای گوناگونی گسترش پیدا کرد و گروههای سنی گستردهای را دربرگرفت
