استانداردهای کاغذی؛ حلقه گمشده در مهار آلودگی هوا
به گزارش وبسایت صنعت جهان، افزایش غلظت آلایندهها و وضعیت اضطرار در کلانشهرهایی مانند تهران، اصفهان و کرج، توجه را به سازمان ملی استاندارد ایران معطوف ساخته است. این دستگاه موظف است قوانین و استانداردهای آلایندگی را تدوین و اجرای آنها را نظارت کند.
اما آیا استانداردها در خطوط تولید، حملونقل و شبکه سوخت کشور عملیاتی میشوند؟ آزمونهای آلایندگی خودروها، که باید قبل از ورود به بازار طی شوند، در ظاهر انجام میشوند. اما به گفته کارشناسان، اجرای این آزمونها عموماً به نمونهبرداری محدود محدود شده و نظارت رصدی و تصادمی بهندرت رخ میدهد.
نتیجه این است که خودروهایی که در آزمون اولیه موفق به دریافت گواهی میشوند، ممکن است در تولید انبوه کیفیت متفاوتی از نمونه اولیه داشته باشند. این اختلاف در عمل روی خروجی آلایندهها اثر میگذارد، اما در نظام ارزیابی رسمی کشور بازتابی ندارد.
یکی از نمونههای ملموس این ضعف، وضعیت خودروهای داخلی با استاندارد ادعایی یور و۵ است. برخی از این خودروها در زمان اخذ تأییدیهها شرایط مطلوبی داشتند، اما در ادامه با استفاده از قطعات کمکیفیتتر یا حذف برخی سامانههای گرانقیمت کنترل آلایندگی، از سطح استاندارد فاصله گرفتند.
با وجود این اختلاف فنی، سازمان ملی استاندارد تاکنون گزارش شفاف و رسمی درباره میزان انحراف، تعداد خودروهای مغایر یا نحوه برخورد با تخلفات منتشر نکرده است. این سکوت از دید تحلیلگران، یکی از نشانههای ضعف شفافیت در نهاد ناظر است.
عامل دیگر در افزایش آلایندگی، کیفیت نوسانی سوخت است. تولید بنزین غیرهمسان با استاندارد یورو در برخی پالایشگاهها باعث میشود راندمان سامانههای کنترل دود در خودروهای جدید افت کند. انتظار میرود سازمان ملی استاندارد نقش هماهنگکننده میان تولیدکنندگان سوخت و خودروسازان را ایفا کند و گزارشهای فنی منتشر سازد.
در دورههایی که شاخص آلودگی از مرز اضطرار عبور میکند، افکار عمومی انتظار دارد نهاد ناظر آمار روشنی از نتایج پایش آلایندگی خودروهای نو یا وضعیت واقعی اجرای استانداردها ارائه دهد. با این حال، اطلاعیههای منتشرشده از سوی سازمان ملی استاندارد غالباً فاقد دادههای عملیاتی است و به جملات کلی درباره اجرای ضوابط و تشدید نظارت بسنده میکند.
کارشناسان معتقدند احتیاط این سازمان در برابر خودروسازان بزرگ و همچنین نبود الزام قانونی برای انتشار عمومی نتایج آزمونها، باعث شده نظارتها بیشتر شکلی و اداری باشد تا میدانی و مستمر.
در بسیاری از کشورها، خودرو حتی پس از فروش نیز بهطور تصادفی از سطح شهر جمعآوری و آزمون میشود تا پایداری عملکرد زیستمحیطی آن در شرایط واقعی کارکرد سنجیده شود. در ایران نهتنها این مکانیزم رصد میدانی وجود ندارد، بلکه حتی گزارشهای محدود حاصل از تستهای داخلی نیز منتشر نمیشود. نتیجه آن، شکلگیری نوعی بیاعتمادی نسبت به سازوکار استانداردسازی است.
در مجموع، میتوان گفت که نظام استاندارد آلایندگی در کشور بیش از آنکه به ابزار بازدارنده برای کاهش آلودگی هوا تبدیل شود، به سازوکاری رسمی و کماثر بدل شده است. تا زمانی که شفافیت دادهها، استقلال نظارتی و الزام به پاسخگویی در برابر افکار عمومی تقویت نشود، استانداردها همچنان روی کاغذ خواهند ماند و هوای کلانشهرها، مانند همیشه، قربانی دور باطل میان قانون، صنعت و ملاحظههای اقتصادی خواهد بود.
منبع: وبسایت مهرنیوز
