انسانها در گذشته هر شب دو بار میخوابیدند!
به گزارش وبسایت دیجیاتو، اگر شما هم اغلب در طول شب بیدار میشوید و نگران هستید که مشکلی وجود دارد، شاید دانستن این نکته به شما کمک کند: این یک تجربه تاریخی برای همه ما انسانهاست. خواب پیوسته هشتساعته، برخلاف تصور عمومی، یک عادت مدرن است، نه یک رویداد تکاملی.
در بخش عمده تاریخ بشر خوابیدن در یک بازه هشتساعته، هنجار نبوده است. در عوض، مردم معمولاً در دو شیفت مجزا در طول شب میخوابیدند که اغلب به آن «خواب اول» و «خواب دوم» گفته میشد. اسناد تاریخی متعدد از اروپا، آفریقا، آسیا و مکانهای مختلف وجود دارند که در آنها میخوانیم چگونه خانوادهها پس از غروب آفتاب زود به رختخواب میرفتند، سپس حدود نیمهشب برای یک ساعت یا بیشتر بیدار میشدند، و پس از آن دوباره تا سحر به خواب میرفتند.
این وقفه بیداری در نیمهشب زمانی مرده یا آزاردهنده تلقی نمیشد؛ بلکه بخشی پذیرفتهشده از شب بود. مردم در این بازه زمانی به فعالیتهای مختلفی میپرداختند. برخی از رختخواب برمیخاستند تا کارهایی مانند بررسی آتش، رسیدگی به حیوانات یا کارهای سبک خانه را انجام دهند. دیگران در رختخواب میماندند تا دعا کنند، درباره رؤیاهایی که دیده بودند تأمل کنند، یا چیزی بنویسند.
در نامهها و خاطرات دوران پیشاصنعتی اشارات فراوانی به افرادی وجود دارد که از این ساعات آرام برای معاشرت آهسته با خانواده یا حتی همسایگان استفاده میکردند. همچنین ادبیات کلاسیک مانند کتابهای «هومر»، شاعر یونان باستان و «ویرژیل»، شاعر رومی، حاوی اشاراتی به «ساعتی که خواب اول را به پایان میرساند» است که نشان میدهد این الگوی خواب دومرحلهای چقدر رایج بوده است.
اما چرا در طول شب از خواب بیدار میشویم؟ ناپدیدشدن خواب دوم و جایگزینی آن با الگوی خواب پیوسته هشتساعته، طی دو قرن گذشته و به دلیل دو تغییر عمیق اجتماعی رخ داد. اولین تغییر، اختراع نور مصنوعی بود. در قرن ۱۷ و ۱۸ ابتدا چراغهای نفتی، سپس روشنایی گازی و درنهایت نور الکتریکی شب را به زمان بیداری قابل استفاده تبدیل کردند.
این تغییر تأثیر بیولوژیکی عمیقی نیز داشت. نور شدید در شب، ساعتهای داخلی بدن ما (ریتم شبانهروزی) را تغییر داد، ترشح ملاتونین (هورمون خواب) را سرکوب کرد و تمایل بدن برای بیدارشدن پس از چند ساعت خواب را تقریبیاً از بین برد.
دومین تغییر، انقلاب صنعتی بود. انقلاب صنعتی نهتنها نحوه کار بلکه نحوه خواب را نیز متحول کرد. برنامههای سفتوسخت کارخانهها کارگران را به داشتن یک بازه پیوسته استراحت تشویق میکرد. در اوایل قرن بیستم، ایده هشت ساعت خواب بیوقفه، بهطور کامل جایگزین ریتم چند صدساله خواب دومرحلهای شد.
حالا که ما میدانیم که خواب دومرحلهای یک تجربه تاریخی برای همه ما انسانهاست، باید درک کنیم که بیدارشدن در نیمهشب لزوماً یک اختلال نیست. متخصصان خواب میگویند بیداریهای کوتاه در طول شب طبیعی هستند؛ آنچه اهمیت دارد، واکنش ما به این بیداری است.
در دنیای مدرن وقتی فردی در طول شب از خواب بیدار میشود، به ساعت نگاه میکند و با این اضطراب مواجه میشود که «باید خواب باشم»، استرس ناشی از این فکر خود مانع خوابیدن مجدد میشود. اما اگر در نیمهشب بیدار شدید و پس از حدود ۲۰ دقیقه نتوانستید دوباره بخوابید، در رختخواب نمانید و تقلا نکنید. از رختخواب خارج شوید، در نوری بسیار کم به یک فعالیت آرام مانند مطالعه کتاب بپردازید و فقط زمانی به رختخواب بازگردید که احساس خوابآلودگی کردید.
منبع: دیجیاتو
