تداوم نقش زن میان خانه و جامعه
به گزارش وبسایت صنعت جهان، روز پرستار با ولادت حضرت زینب سلاماللهعلیها پیوند خورده است و این تقارن نشانهای از درک عمیق جامعه از نقش زن در عرصههای انسانی است.
زینب کبری (س) در تاریخ اسلام چهرهای است که هم در بستر خانواده مسئولیتپذیر است و هم در صحنه اجتماع و سیاست نقشآفرین. او زنی است که خدمت را تنها در حصار خانه نمیبیند، بلکه آن را تا قلب جامعه امتداد میدهد. به همین دلیل، روز پرستار میتواند فرصتی باشد برای بازاندیشی در نگاه ما به نقش زن؛ نگاهی که هنوز میان دوگانهی خانه و جامعه سرگردان است.
در ایران، حدود ۷۵ درصد پرستاران زن هستند و این نسبت نشان میدهد که جامعه در عمل، حضور زنان را در یکی از حیاتیترین مشاغل مراقبتی پذیرفته و روی آن حساب میکند. پرستاری شغلی است که بهطور مستقیم با مراقبت، همدلی و حضورِ شبانهروزی سروکار دارد و ویژگیهایی که در فرهنگ رایج اغلب «زنانه» تلقی میشود.
با وجود این پذیرفتهشدن عملی، گفتمان رسمی و تصورات عمومی هنوز دچار دوگانهاند. از یک سو زن «در خانه» ایدهآل شمرده میشود و از سوی دیگر حضور او در عرصههایی، چون پرستاری نهتنها پذیرفته که حتی ضروری نیز دیده میشود. این تناقض بدین معناست که جامعه هم توانایی و ظرفیت زنان را در عرصه عمومی میپذیرد، اما نوعِ پذیرش به محدودسازی نقش زن در سایر میدانها مانند مدیریت ارشد، سیاست یا علوم کاربردی کمک میکند.
اگرچه پرستاری نمونهای روشن از حضور مؤثر زنان در جامعه است، اما این حضور هنوز در سایر عرصهها بهطور کامل بروز نیافته است. بخش مهمی از این مسئله به موانع ساختاری و فرهنگی بازمیگردد که مسیر فعالیت اجتماعی زنان را دشوار میسازد. هنوز در بسیاری از حوزهها، از آموزش و سلامت گرفته تا رسانه و سیاستگذاری اجتماعی، نقش زن به شکل نانوشته محدود تعریف میشود.
در کنار این نگاه فرهنگی، کمبود زیرساختهای حمایتی نیز مانع بزرگی برای نقشآفرینی مؤثر زنان است. نبود امکان کار منعطف، کمبود خدمات نگهداری از کودک، و نبود برنامههای حمایتی برای بازگشت به کار پس از زایمان یا مرخصی خانوادگی، موجب میشود بسیاری از زنان با وجود علاقه و تخصص، از عرصه اجتماعی فاصله بگیرند.
نادیدهگرفتن نقش اجتماعی زنان، تنها محرومکردن نیمی از جامعه از فرصت مشارکت نیست؛ بلکه جامعه را از نگاهی انسانی، جزئینگر و دلسوزانه که میتواند کیفیت تصمیمگیریها را ارتقا دهد، بیبهره میسازد. زنان بهواسطه نقش خود در خانواده و ارتباط نزدیک با لایههای احساسی و تربیتی جامعه، میتوانند دیدگاههای تازهای به حوزههایی، چون آموزش، سلامت، عدالت اجتماعی و فرهنگ عمومی بیاورند.
از سوی دیگر، حضور فعال زنان در عرصههای اجتماعی تأثیر مستقیمی بر استحکام خانواده نیز دارد. تجربه نشان داده زنانی که در جامعه فرصت بروز استعداد و خدمت پیدا میکنند، با اعتمادبهنفس و رضایت بیشتری در نقشهای خانوادگی ظاهر میشوند. جامعهای که حضور زن را تنها در خانه یا تنها در نقشهای مراقبتی محدود کند، نهتنها نیمی از ظرفیت انسانی خود را از دست میدهد، بلکه در بلندمدت با رکود فرهنگی و کاهش کیفیت زندگی اجتماعی مواجه میشود.
حضرت زینب کبری سلاماللهعلیها در تاریخ اسلام نه تنها بهعنوان الگویی از صبر و ایمان، بلکه بهعنوان نمادی از پیوند میان خانه و جامعه شناخته میشود. او در کنار ایفای نقش همسر و مادر، در بزنگاههای تاریخی کربلا و پس از آن، نقشی اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایفا کرد که مسیر تاریخ را دگرگون ساخت. در وجود او، تعهد خانوادگی و مسئولیت اجتماعی دو مسیر جداگانه نبودند، بلکه جلوههای متفاوت از یک حقیقت بودند: نسبت انسان با ولایت الهی.
این الگو نشان میدهد که حضور زن در جامعه، امتداد طبیعی همان روح پرستاری، مادری و انساندوستی است. روحی که نه در خانه محدود میشود و نه در جامعه بیری
