راز سیریناپذیری وسوسهانگیز؛ چرا همیشه برای دسر جا داریم؟
به گزارش وبسایت صنعت جهان، میتوان گفت که حس سیری بعد از غذا، همیشه کامل نیست. در واقع، ما همیشه برای دسر جا داریم. این حس، نتیجهای از مجموعهای از فرایندهای جسمی و روانی است که با هم باعث میشود دسر، حتی وقتی غذا اصلی ما را به حد نهایی رسانده، همچنان وسوسهانگیز باشد.
اولین دلیل این حس، مربوط به خود معده است. معده طوری طراحی شده که کش بیاید و خود را تطبیق دهد. وقتی غذا خوردن را شروع میکنیم، پدیدهای به نام «تطابق معدهای» رخ میدهد: عضلات صاف معده شل میشوند و بدون بالا رفتن زیاد فشار، فضای بیشتری ایجاد میشود. خوراکیهای نرم و شیرین به هضم مکانیکی خاصی نیاز ندارند و به همین دلیل، معده میتواند باز هم شل شود و برای دسر جا باز کند.
گرسنگی لذتمحور نیز بخشی از میل ما به خوردن دسر است. اشتها فقط با گرسنگیِ جسمی کنترل نمیشود. نوع دیگری از گرسنگی وجود دارد که به نام «گرسنگی لذتمحور» شناخته میشود و به معنای میل به خوردن صرفاً چون چیزی خوشایند یا آرامشبخش است. خوراکیهای شیرین سیستم دوپامینیِ پاداش در مغز را فعال میکنند و انگیزهٔ خوردن را بالا میبرند.
سازوکار دیگری نیز وجود دارد به نام «سیریِ وابسته به حس». وقتی غذا میخوریم، واکنش مغز به طعمها و بافتهای همان غذا کمکم کاهش مییابد و غذا جذابیتش را از دست میدهد. اما با آوردن طعمی متفاوت، مثل شیرین، ترش یا خامهای، پاسخ پاداش دوباره تازه میشود. به همین دلیل است که خیلیها که واقعاً حس میکنند دیگر نمیتوانند غذای اصلی را تمام کنند، ناگهان متوجه میشوند «کمی دسر جا دارد»؛ چون تازگیِ دسر انگیزهٔ خوردن را دوباره فعال میکند.
دسرها نیز رفتار متفاوتی در دستگاه گوارش دارند. در مقایسه با غذاهای سرشار از پروتئین یا چربی، خوراکیهای شیرین و کربوهیدراتی سریعتر از معده خارج میشوند و به تجزیهٔ اولیهٔ کمتری نیاز دارند. این موضوع باعث میشود حتی وقتی سیر هستیم، جا دادنشان آسانتر به نظر برسد.
زمانبندی نیز مهم است. پیامرسانیِ روده به مغز که حس سیری را ایجاد میکند، فوری عمل نمیکند. هورمونهایی مثل کولهسیستوکینین، GLP-1 و پپتید YY بهتدریج بالا میروند و معمولاً بین ۲۰ تا ۴۰ دقیقه طول میکشد تا حس سیریِ پایدار ایجاد شود. در این مدت، سیستم پاداش مغز بیشترین تأثیر را دارد و ما را به خوردن دسر ترغیب میکند.
رستورانها نیز معمولاً دسر را طوری سرو میکنند که درست زمانی به مشتری برسد که پیامهای سیری هنوز کامل عمل نکرده و سیستم پاداش مغز بیشترین تأثیر را دارد. در کنار این عوامل زیستی، تأثیر شرطیشدن اجتماعی نیز وجود دارد. برای بسیاری از ما، دسر با جشن، سخاوت یا حس آرامش گره خورده است. از کودکی یاد میگیریم که دسرها «جایزه»اند یا بخش طبیعیِ دورهمیها و مناسبتها.
در نتیجه، دفعهٔ بعد که کسی گفت «دیگر جا ندارم» اما به گونهای برای یک تکه کیک جا پیدا کرد، نگران نباشید: تناقضی در کار نیست. او فقط درحال تجربهٔ یکی از کاملاً طبیعیترین ویژگیهای بدن انسان است.
منبع: زومیت