چگونه تلگرام به میدان جنگ دوم اوکراین تبدیل شد

به گزارش وبسایت صنعت جهان، جنگ اوکراین مستندترین نبرد تاریخ است که شاهد دگردیسی پیام‌رسان تلگرام به یک سلاح و پلتفرم جنگی چندوجهی است. این اپلیکیشن اکنون همزمان نقش شبکه امداد، اتاق عملیات نظامی و مرکز گسترش پروپاگاندا را ایفا می‌کند و حتی تا اروپا برای جذب جاسوس و خرابکاری از طریق کانال‌های عمومی پیش رفته است. این تحول، مرز‌های نبرد را از جبهه‌های فیزیکی به گوشی‌های هوشمند میلیون‌ها نفر منتقل کرده است.

جنگ در عصر مدرن، فراتر از یک درگیری نظامی سنتی، به عنوان مستندترین نبرد تاریخ بشریت شناخته می‌شود. این جنگ، نه تنها در جبهه‌های دونباس و خارکیف، بلکه در حوزه دیجیتال و به‌ویژه در بستر پیام‌رسان تلگرام جریان دارد. تلگرام در این درگیری، مسیری از یک ابزار ارتباطی ساده به یک پلتفرم چندوجهی و حیاتی برای امنیت ملی، عملیات روانی و حتی جاسوسی پیموده است. این دگردیسی، مفهوم سنتی میدان نبرد را در هم شکسته و ابعاد تازه‌ای از جنگ سایبری و اطلاعاتی را آشکار ساخته است.

پیش از تهاجم، تلگرام به دلیل ویژگی‌های حفظ حریم خصوصی و قابلیت ایجاد کانال‌های پرمخاطب، محبوبیت قابل توجهی در اوکراین داشت. اما پس از آغاز جنگ، این محبوبیت به یک ضرورت حیاتی تبدیل شد. در شرایطی که شبکه‌های اجتماعی بزرگ‌تر مانند فیس‌بوک و توییتر در روسیه مسدود شده بودند، تلگرام به پناهگاه دیجیتال اوکراینی‌ها تبدیل شد. آمار‌های منتشر شده نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۳، بیش از ۷۲ درصد از اوکراینی‌ها این اپلیکیشن را منبع اصلی خود برای دریافت اخبار می‌دانستند.

نقش تلگرام در این فاز اولیه، عمدتاً امدادی و اطلاعاتی بود: کانال‌های رسمی شهر‌ها و مناطق برای ارسال هشدار‌های حملات هوایی، اعلام مسیر‌های امن و محل پناهگاه‌ها استفاده می‌شدند. این قابلیت‌ها، تلگرام را به ابزاری برای دفاع مدنی تبدیل کرد که مستقیماً جان شهروندان را نجات می‌داد. حتی پناهجویان اوکراینی که به اروپا فرار کردند، از طریق همین کانال‌ها اطلاعات لازم درباره مسیر‌های فرار و کمک‌های بشردوستانه را پیدا می‌کردند.

تغییر بنیادین دیگر، مشارکت مستقیم شهروندان در جنگ اطلاعاتی بود. دولت اوکراین از همان هفته‌های نخست، تلگرام را به ابزار حیاتی امنیت ملی بدل کرد. در کنار کانال‌های رسمی اطلاعات اضطراری، شهروندان با استفاده از ربات‌های تلگرامی طراحی شده توسط دولت، موقعیت خودرو‌های زرهی روسی، تحرکات مشکوک و هرگونه فعالیت نظامی دشمن را گزارش می‌دادند. مقامات امنیتی اوکراین بار‌ها تأیید کرده‌اند که اطلاعات مردمی جمع‌آوری شده از طریق تلگرام، نقش مستقیم در انهدام چندین خودروی روسی در حوالی کی‌یف داشته است.

این تحول، به معنای واقعی کلمه، مرز بین شهروند و نظامی را در هم شکست و مردم عادی را به بخشی از سامانه اطلاعاتی و دیده بانی کشور تبدیل کرد؛ یک مدل دفاع مدنی و نظامی کاملاً دیجیتالی.

جنگ در سایه: ورود سرویس‌های اطلاعاتی و نبرد روایت‌ها
باردر تلگرام، تنها محدود به شهروندان و اطلاع‌رسانی اضطراری نماند؛ بلکه به سرعت به یک میدان عملیاتی برای سازمان‌های اطلاعاتی تبدیل شد. سازمان اطلاعات نظامی اوکراین (HUR) با اقدامی بی‌سابقه، کانال رسمی خود را با صد‌ها هزار دنبال‌کننده به تریبون عمومی و فضای عملیاتی بدل کرد.

این سازمان نه‌تنها اطلاعیه‌های رسمی و تحلیلی، بلکه مکالمات شنودشده از نیرو‌های روسی، ویدیو‌های عملیاتی و حتی فراخوان‌های مستقیم برای همکاری مردمی را در تلگرام منتشر می‌کرد. این سطح از شفافیت و استفاده از یک پلتفرم عمومی برای انتشار اطلاعات حساس، یک تغییر بنیادی در مفهوم «جنگ اطلاعاتی» در قرن بیست و یکم محسوب می‌شود و نشان می‌دهد که سرویس‌های اطلا